{"id":2671,"date":"2023-06-14T19:19:11","date_gmt":"2023-06-14T15:19:11","guid":{"rendered":"https:\/\/cari.az\/?p=2671"},"modified":"2023-06-14T19:19:13","modified_gmt":"2023-06-14T15:19:13","slug":"milli-qurtulus-bizim-milli-d%c9%99y%c9%99rimizdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cari.az\/?p=2671","title":{"rendered":"M\u0130LL\u0130 QURTULU\u015e B\u0130Z\u0130M M\u0130LL\u0130 D\u018fY\u018fR\u0130M\u0130ZD\u0130R!"},"content":{"rendered":"\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 misilsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f, ideyalar\u0131, z\u0259kas\u0131, biliyi, idar\u0259\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259si il\u0259 bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259, sabah\u0131m\u0131za b\u0259l\u0259d\u00e7ilik ed\u0259n \u00fcmummilli liderimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 1990-1993-c\u00fc ill\u0259r Nax\u00e7\u0131van d\u00f6vr\u00fc m\u00fch\u00fcm yer tutur. M\u0259hz h\u0259min ill\u0259r onun b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t\u0259, hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f d\u00f6vr\u00fc oldu.<br>O ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259miz f\u0259lak\u0259t\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259nmi\u015fdi. H\u0259yat\u0131 boyu q\u0259lbi V\u0259t\u0259n v\u0259 xalq\u0131 il\u0259 d\u00f6y\u00fcn\u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyev bel\u0259 bir vaxtda susa bilm\u0259di. SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti S\u0259drinin birinci m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sind\u0259n, Siyasi B\u00fcro \u00fczvl\u00fcy\u00fcnd\u0259n istefaya getdikd\u0259n sonra Moskvada ya\u015fayan Heyd\u0259r \u018fliyev 1990-c\u0131 il 20 Yanvar g\u00fcnl\u0259rind\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259 qoyaraq Az\u0259rbaycan\u0131n daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi, q\u0259z\u0259b v\u0259 k\u0259skin etiraz\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya bildirdi. Bu q\u00fcdr\u0259tli soyda\u015f\u0131m\u0131z Az\u0259rbaycan xalq\u0131na ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ver\u0259r\u0259k sovet ordusunun Bak\u0131ya basq\u0131n edib g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259r t\u00f6r\u0259tdiyini, \u00e7oxlu insan q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259sini pisl\u0259di. O, bu faci\u0259nin \u00f6lk\u0259nin ali d\u00f6vl\u0259t v\u0259 partiya r\u0259hb\u0259rliyinin s\u0259hv q\u0259rar\u0131 ucbat\u0131ndan ba\u015f verdiyini bildirdi v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131n layiqinc\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ist\u0259di.<br>Art\u0131q Heyd\u0259r \u018fliyevin Moskvada qalmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Orada M.Qorba\u00e7ovu \u0259l\u0259 alan g\u00fccl\u00fc erm\u0259ni mafiyas\u0131 &#8211; Aqanbekyanlar, \u015eahnazarovlar, Balayanlar, Sitaryanlar, Alixanyanlar Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 v\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131 Az\u0259rbaycandan qoparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rid\u0259n-qab\u0131qdan \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131lar. Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycana qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 Bak\u0131da v\u0259zif\u0259 v\u0259 kreslo d\u00fc\u015fg\u00fcnl\u0259rinin ona qar\u015f\u0131 qald\u0131rd\u0131qlar\u0131 siyasi t\u0259qib kampaniyas\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n hidd\u0259tin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Xalq \u00f6z h\u0259qiqi liderini f\u0259al m\u00fcdafi\u0259 etdi. Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 Xalq birliyi \u0259z\u0259m\u0259tini g\u00f6st\u0259rdi.<br>H\u0259min o g\u00fcnl\u0259rin v\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 kimi b\u00fct\u00fcn hadis\u0259l\u0259r xatir\u0259md\u0259dir. Moskvadan Bak\u0131ya, oradan da t\u0259yyar\u0259 il\u0259 do\u011fma Nax\u00e7\u0131vana qay\u0131dan Heyd\u0259r \u018fliyevi do\u011fuldu\u011fu \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 q\u0259dim m\u0259h\u0259ll\u0259 yenid\u0259n qoynuna ald\u0131. Bac\u0131s\u0131 evind\u0259 ya\u015fama\u011fa ba\u015flad\u0131. Bu ki\u00e7ik m\u0259h\u0259ll\u0259y\u0259, ev\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259rin ard\u0131-aras\u0131 k\u0259silmirdi. Bu torpa\u011f\u0131n \u0259ziz, do\u011fma \u00f6vlad\u0131 kimi V\u0259t\u0259nin\u0259 qay\u0131tm\u0131\u015f Heyd\u0259r \u018fliyev il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 g\u0259l\u0259nl\u0259r ona d\u0259rin ehtiramlar\u0131n\u0131 bildirir, b\u00f6y\u00fck r\u0259hb\u0259ri m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 h\u0259sr\u0259tl\u0259 ba\u011fr\u0131na bas\u0131r, qucaqlay\u0131b \u00f6p\u00fcr, h\u0259tta k\u00f6vr\u0259lib a\u011flay\u0131rd\u0131lar. S\u0259h\u0259ri g\u00fcn &#8211; 22 iyul 1990-c\u0131 il tarixd\u0259 ax\u015fam\u00fcst\u00fc Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259si, 80 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox adam\u0131n topla\u015fd\u0131\u011f\u0131 Azadl\u0131q meydan\u0131 izdihama q\u0259rq olmu\u015fdu. Muxtar respublikan\u0131n h\u0259r yerind\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevi g\u00f6rm\u0259y\u0259, qar\u015f\u0131lama\u011fa ax\u0131\u015f\u0131b g\u0259l\u0259nl\u0259r meydana topla\u015fm\u0131\u015fd\u0131.<br>Bu izdiham xalq il\u0259 r\u0259hb\u0259rin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, birliyinin bariz n\u00fcmun\u0259si idi. Nax\u00e7\u0131van \u00f6z tarixi \u0259rzind\u0259 bel\u0259 b\u00f6y\u00fck izdihama b\u00fcr\u00fcnm\u0259mi\u015fdi. Q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259r h\u0259l\u0259 he\u00e7 vaxt bel\u0259 bir b\u00fcsat v\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 \u00f6z o\u011flunu qar\u015f\u0131lamam\u0131\u015fd\u0131. \u0130nsan k\u00fctl\u0259sinin aras\u0131 il\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin meydan\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259ki k\u00fcrs\u00fcy\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn polisl\u0259r yol a\u00e7\u0131rd\u0131lar. N\u0259hay\u0259t, Heyd\u0259r \u018fliyev k\u00fcrs\u00fcy\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131. H\u0259rar\u0259tli alq\u0131\u015flar, \u0259z\u0259m\u0259tli \u015f\u00fcarlar s\u0259sl\u0259ndi, gur s\u0259sl\u0259r \u0259traf\u0131 b\u00fcr\u00fcd\u00fc. B\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t x\u0259st\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn isti, b\u00fcrk\u00fcl\u00fc havada \u00e7ox dan\u0131\u015fa bilm\u0259di. Sevinc dolu alq\u0131\u015flar alt\u0131nda etdiyi q\u0131sa \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 il\u0259 soyda\u015flar\u0131na sonsuz m\u0259h\u0259bb\u0259tini ifad\u0259 etdi, bu a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rd\u0259 d\u00fcnyalar q\u0259d\u0259r sevdiyi xalq\u0131n\u0131n d\u0259rdin\u0259 \u015f\u0259rik olma\u011fa g\u0259ldiyini bildirdi. \u018fsas bir fikrini h\u0259myerlil\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131 ki, Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015f\u0131 \u00fcz\u0259rini qara buludlar al\u0131b\u2026<br>H\u0259min g\u00fcn Heyd\u0259r \u018fliyevin aya\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131nda onlarca qurban k\u0259sildi. A\u011f\u0131r m\u00fcharib\u0259, iqtisadi b\u00f6hran \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fayan nax\u00e7\u0131vanl\u0131l\u0131ar bu b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 \u00f6zl\u0259rinin nicat\u0131 v\u0259 son \u00fcmidi kimi bax\u0131rd\u0131lar. Ulu \u00f6nd\u0259r h\u0259rar\u0259tl\u0259 yenid\u0259n u\u015faql\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u0259ncliyini ke\u00e7irdiyi zamanlara qay\u0131d\u0131rd\u0131, unudulmaz, k\u00f6vr\u0259k xatir\u0259l\u0259r yada d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. H\u0259myerlil\u0259rinin mehriban, isti m\u00fcnasib\u0259ti, xo\u015f s\u00f6zl\u0259ri onun q\u0259lbini ehtizaza g\u0259tirirdi. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f bar\u0259d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z\u00fc bel\u0259 deyirdi: \u201cM\u0259n Nax\u00e7\u0131vana g\u0259l\u0259nd\u0259 Nax\u00e7\u0131van aya\u011fa qalxd\u0131, Nax\u00e7\u0131van m\u0259ni qucaqlad\u0131, ba\u011fr\u0131na basd\u0131. Son ill\u0259rd\u0259 \u00e7\u0259kdiyim b\u00fct\u00fcn \u0259zab-\u0259ziyy\u0259ti unutdum\u201d.<br>Bu \u00fcmumxalq m\u0259h\u0259bb\u0259tini Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z\u00fc qazanm\u0131\u015fd\u0131. Respublikaya 14 il r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrd\u0259 xalq\u0131n sevimlisin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Moskvadan qay\u0131d\u0131b ana yurduna g\u0259l\u0259nd\u0259 he\u00e7 bir v\u0259zif\u0259si olmasa da, xalq onu b\u00f6y\u00fck bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir, do\u011fma bir \u00f6vlad\u0131 kimi sevirdi\u2026 O zaman Nax\u00e7\u0131van a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259r ke\u00e7irirdi. Muxtar respublika Qaraba\u011f problemi \u0259traf\u0131nda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin z\u0259rb\u0259sin\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131. V\u0259ziyy\u0259t olduqca g\u0259rgin, ziddiyy\u0259tli \u015f\u0259kil alm\u0131\u015fd\u0131. S\u0259rh\u0259dyan\u0131 k\u0259ndl\u0259r erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal v\u0259 qar\u0259t olunurdu. Nax\u00e7\u0131van iqtisadi v\u0259 siyasi b\u00f6hran m\u0259ng\u0259n\u0259sin\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycanla n\u0259qliyyat-kommunikasiya \u0259laq\u0259l\u0259ri k\u0259silmi\u015fdi. Bel\u0259 bir d\u00f6vrd\u0259 t\u0259xribatlar ba\u015f al\u0131b gedirdi, adamlar son \u00fcmidi olan ov t\u00fcf\u0259ngl\u0259ri d\u0259 y\u0131\u011f\u0131landan sonra erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259liyal\u0131n v\u0259 k\u00f6m\u0259ksiz v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qoyulmu\u015fdu.<br>Nax\u00e7\u0131van a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259t\u0259, x\u00fcsus\u0259n 20 Yanvar faci\u0259sin\u0259 SSR\u0130-nin t\u0259rkibind\u0259n (Az\u0259rbaycan\u0131n yox) \u00e7\u0131xmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131 il\u0259 etiraz\u0131n\u0131 bildirmi\u015fdi. Bundan sonra muxtar respublika \u00f6lk\u0259nin iqtidar v\u0259 ixtiyar sahibl\u0259rinin q\u0259z\u0259bin\u0259 d\u00fc\u00e7ar olmu\u015fdu. H\u0259tta Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u201ckor ba\u011f\u0131rsaq\u201d kimi k\u0259silib at\u0131lmas\u0131 z\u0259ruri bilinmi\u015fdi. M\u0259hz bel\u0259 bir a\u011f\u0131r d\u00f6vrd\u0259 tale Heyd\u0259r \u018fliyevi ulu diyara g\u0259tirm\u0259kl\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131 i\u015f\u011faldan qoruya bildi. \u0130lahi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin himay\u0259darl\u0131\u011f\u0131, Pey\u011f\u0259mb\u0259r uzaqg\u00f6r\u0259nliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bu q\u0259dim torpa\u011f\u0131n\u0131 xilas ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z\u00fcn\u0259 Nax\u00e7\u0131van boyda \u0259b\u0259di, h\u0259mi\u015f\u0259ya\u015far abid\u0259 ucaltd\u0131.<br>30 sentyabr 1990-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR v\u0259 yerli xalq deputatlar\u0131 sovetl\u0259rin\u0259 se\u00e7kil\u0259r ke\u00e7irilirdi. Xalq \u00f6z sevimli, \u0259v\u0259zedilm\u0259z o\u011fluna y\u00fcks\u0259k etimad\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rdi. F\u0259rdi pensiya\u00e7\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev Bab\u0259k rayonunun 340 n\u00f6mr\u0259li Nehr\u0259m se\u00e7ki dair\u0259sind\u0259n Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetin\u0259 v\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rinin 2 n\u00f6mr\u0259li M.F.Axundov ad\u0131na se\u00e7ki dair\u0259sind\u0259n is\u0259 Nax\u00e7\u0131van MSSR Ali M\u0259clisin\u0259 deputat se\u00e7ildi. Bu d\u00f6vrd\u0259 yorulmaz, f\u0259dakar f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev Nax\u00e7\u0131van parlamentind\u0259 yaln\u0131z muxtar respublika \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n, siyasi h\u0259yat\u0131n demokratikl\u0259\u015fm\u0259si prosesin\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259kan ver\u0259n q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 nail oldu.<br>1990-c\u0131 il noyabr\u0131n 17-d\u0259 xalq deputat\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin birinci sessiyas\u0131 oldu. Sessiya Nax\u00e7\u0131van Muxtar Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdir\u0259r\u0259k, \u201cSovet Sosialist\u201d s\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xararaq Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 adland\u0131r\u0131lmas\u0131, Nax\u00e7\u0131van MSSR Ali Sovetinin ad\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisi adland\u0131r\u0131lmas\u0131, ilk Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n r\u0259mzi olan \u00fc\u00e7r\u0259ngli D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131n\u0131n b\u0259rpa edilm\u0259si, onun Nax\u00e7\u0131van MR d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 kimi q\u0259bul edilm\u0259si haqq\u0131nda yekdillikl\u0259 q\u0259rar q\u0259bul etdi. Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisi Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti qar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0259min bayra\u011f\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzi kimi tan\u0131nmas\u0131 haqq\u0131nda v\u0259sat\u0259t qald\u0131rd\u0131. Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131 ilk d\u0259f\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda qald\u0131r\u0131ld\u0131.<br>Heyd\u0259r \u018fliyevin Nax\u00e7\u0131vanda yenid\u0259n siyas\u0259t\u0259 qay\u0131tmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131 bir d\u00f6vl\u0259t kimi da\u011f\u0131tmaq ist\u0259yind\u0259 olan daxili v\u0259 xarici d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri ciddi t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131. \u0130qtidar Nax\u00e7\u0131van\u0131 iqtisadi v\u0259 informasiya blokadas\u0131nda saxlamaqla Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259leyhin\u0259 h\u0259r c\u00fcr yaramaz t\u0259bli\u011fat\u0131 q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131r, yaltaq, iki\u00fczl\u00fc deputatlar\u0131n vasit\u0259sil\u0259 onu Az\u0259rbaycan parlamentind\u0259 i\u015ftirakdan v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259n siyasi prosesl\u0259rd\u0259n t\u0259crid etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. B\u00f6y\u00fck siyasi xadim Heyd\u0259r \u018fliyev is\u0259 m\u00fcdrik v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259 Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin sessiyalar\u0131nda q\u0259tiyy\u0259tli \u00e7\u0131x\u0131\u015flar edirdi. Onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 20 Yanvar Bak\u0131 hadis\u0259l\u0259rin\u0259 siyasi qiym\u0259t verilm\u0259si, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259, onun \u0259traf\u0131nda yaranm\u0131\u015f a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259t\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildirilm\u0259si kimi tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259tli q\u0259rarlar q\u0259bul edildi, \u00f6lk\u0259nin d\u00fc\u00e7ar edildiyi v\u0259ziyy\u0259t\u0259 real qiym\u0259t verildi.<br>\u00d6lk\u0259d\u0259 \u00e7ox a\u011f\u0131r v\u0259 g\u0259rgin v\u0259ziyy\u0259t yarand\u0131\u011f\u0131, hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259diyi, siyasi prosesl\u0259rin getdikc\u0259 xalq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li xarakter ald\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda, 1991-ci il sentyabr\u0131n 3-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin f\u00f6vq\u0259lad\u0259 sessiyas\u0131 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259 yekdillik n\u00fcmun\u0259si g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k Heyd\u0259r \u018fliyevin Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin s\u0259dri se\u00e7ilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131. H\u0259min sessiyada Heyd\u0259r \u018fliyev 4 d\u0259f\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k namiz\u0259dliyini ir\u0259li s\u00fcr\u0259nl\u0259r\u0259 d\u0259rin minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi v\u0259 t\u0259kidl\u0259 xahi\u015f etdi ki, onun namiz\u0259dliyini s\u0259s\u0259 qoymas\u0131nlar. Bu zaman sessiya ke\u00e7iril\u0259n binan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131na topla\u015fan y\u00fcz min n\u0259f\u0259rlik bir izdiham\u0131n \u2013 xalq\u0131n t\u0259l\u0259binin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi.<br>Bir ne\u00e7\u0259 saatl\u0131q q\u0131z\u011f\u0131n m\u00fczakir\u0259, q\u0259tiyy\u0259tli \u00e7\u0131x\u0131\u015f, t\u0259klifl\u0259r, deputatlar\u0131n v\u0259 \u0259halinin t\u0259kidli t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n sonra salonda v\u0259 bay\u0131rda h\u0259rar\u0259tli, s\u00fcr\u0259kli alq\u0131\u015f s\u0259sl\u0259ri ucald\u0131. Sessiya yekdillikl\u0259 Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyevi Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin s\u0259dri se\u00e7mi\u015fdi. Xalq\u0131n bu se\u00e7imi Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t\u0259 Qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 idi. Hakimiyy\u0259t\u0259 yenid\u0259n qay\u0131d\u0131\u015fa Heyd\u0259r \u018fliyev Nax\u00e7\u0131vandan, do\u011fuldu\u011fu ana torpa\u011f\u0131ndan ba\u015flad\u0131. O zaman d\u00fcnyada tan\u0131nm\u0131\u015f m\u00fcdrik siyas\u0259t\u00e7inin bu s\u00f6zl\u0259ri v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri bir daha Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 Xalq birliyinin sars\u0131lmaz oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi.<br>B\u00f6y\u00fck siyasi xadim v\u0259 dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t xalq\u0131n t\u0259l\u0259bi v\u0259 irad\u0259si il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 raz\u0131l\u0131q verdiyini b\u0259yan etdi: \u201cM\u0259n bu zaman\u0131n, bu d\u0259qiq\u0259l\u0259rin, bu saat\u0131n h\u00f6km\u00fcn\u00fc n\u0259z\u0259r\u0259 almaya bilm\u0259zdim\u2026 M\u0259n \u00f6z prinsipl\u0259rim\u0259 sadiq qalaraq Az\u0259rbaycan\u0131n, Nax\u00e7\u0131van\u0131n bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259, \u00e7\u0259tin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, \u00fcz\u0259rim\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n v\u0259zif\u0259nin ifas\u0131ndan geri \u00e7\u0259kil\u0259 bilm\u0259zdim. M\u0259n \u00f6z taleyimi xalqa tap\u015f\u0131rm\u0131\u015fam v\u0259 xalq\u0131n irad\u0259sini indi bu m\u00fcdd\u0259td\u0259, bu \u00e7\u0259tin d\u00f6vrd\u0259 yerin\u0259 yetirm\u0259liy\u0259m\u201d.<br>Heyd\u0259r \u018fliyevin yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259li\u015fi x\u0259b\u0259ri d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131. Ert\u0259si g\u00fcn onunla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259, q\u0259bula g\u0259l\u0259nl\u0259rin ard\u0131-aras\u0131 k\u0259silmirdi. Xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015f Heyd\u0259r \u018fliyev Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin s\u0259dri kimi yorulmaz v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. O zaman Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131nda yaranm\u0131\u015f g\u0259rgin, b\u00f6hranl\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti aradan qald\u0131rmaq, MR s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 m\u00fcharib\u0259ni s\u0259ngitm\u0259k, M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259tini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, \u0259halinin a\u011f\u0131r iqtisadi, sosial v\u0259ziyy\u0259tin\u0259, \u0259rzaq, enerji, yanacaq t\u0259minat\u0131na k\u00f6m\u0259k etm\u0259k kimi h\u0259yati m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin \u00f6hd\u0259sind\u0259n m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev &#8211; b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik, s\u0259ri\u015ft\u0259li bir r\u0259hb\u0259r, d\u00fcnyada tan\u0131nm\u0131\u015f siyas\u0259t\u00e7i g\u0259l\u0259 bil\u0259rdi.<br>Muxtar respublikan\u0131n blokadaya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 vaxtda s\u0259rh\u0259d k\u0259ndl\u0259rin\u0259 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fc davam edirdi. Bu qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 biz d\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259r verirdik. B\u00fct\u00fcn Nax\u00e7\u0131van aya\u011fa qalxm\u0131\u015fd\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda o\u011fullar\u0131m\u0131z vuru\u015fmalarda \u00f6z qeyr\u0259tini, q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rirdi. O vaxt Heyd\u0259r \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda h\u0259mi\u015f\u0259 deyirdi: \u201cBiz Nax\u00e7\u0131van\u0131 qorumal\u0131y\u0131q\u201d, \u201cAdamlar k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq S\u0259d\u0259r\u0259yi m\u00fcdafi\u0259 etdil\u0259r, bu birlik, c\u0259surluq n\u00fcmun\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda erm\u0259nil\u0259r geri oturduldular\u201d. Heyd\u0259r \u018fliyev informasiya vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc bar\u0259d\u0259 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 b\u0259yanatlar verdi. Nax\u00e7\u0131vana erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fc v\u0259 burada ged\u0259n demokratik prosesl\u0259rin s\u0259s-s\u0259das\u0131 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 yay\u0131ld\u0131.<br>Ali M\u0259clisd\u0259 muxtar respublikan\u0131n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu, m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 h\u0259rbi quruculuq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, hakimiyy\u0259t v\u0259 idar\u0259etm\u0259 mexanizml\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, iqtisadi v\u0259 siyasi b\u00f6hran\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, iqtisadi islahatlar\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si, xarici iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131, h\u0259ms\u0259rh\u0259d xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 &#8211; T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ranla mehriban qon\u015fuluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qurulmas\u0131 v\u0259 k\u00fctl\u0259vi t\u0259dbirl\u0259r\u0259 aid m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 edildi, m\u00fcvafiq q\u0259rarlar q\u0259bul olundu. Z\u0259r\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n kolxoz v\u0259 sovxozlar \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirildi. \u018fhalinin \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 t\u0259chiz edilm\u0259si, xeyli vaxtdan b\u0259ri Nax\u00e7\u0131vanda yanacaq \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, i\u015f vaxt\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 edilm\u0259si, \u0259m\u0259k intizam\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, Nax\u00e7\u0131van aeroportunun, S\u0259d\u0259r\u0259k-T\u00fcrkiy\u0259 yolunun tikintisinin s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si, Araz d\u0259rya\u00e7as\u0131nda v\u0259 dig\u0259r strukturlarda k\u00fclli miqdarda bal\u0131q m\u0259hsullar\u0131n\u0131n tutulub \u0259haliy\u0259 sat\u0131lmas\u0131 i\u015fl\u0259ri yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131.<br>Ali M\u0259clisd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n sessiyalar\u0131n iclaslar\u0131nda o vaxt Nax\u00e7\u0131vanda v\u0259 respublikada ba\u015f ver\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b siyasi hadis\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm tarixi q\u0259rarlar q\u0259bul edildi.<br>1992-ci il mart ay\u0131n\u0131n 24-d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Ba\u015f naziri S\u00fcleyman D\u0259mir\u0259l v\u0259 Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin s\u0259dri Heyd\u0259r \u018fliyev Ankarada \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda protokol imzalad\u0131lar. Heyd\u0259r \u018fliyev il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n Ba\u015f naziri S\u00fcleyman D\u0259mir\u0259l dedi ki, Nax\u00e7\u0131van bizim qon\u015fumuzdur, \u0259halisi t\u00fcrkc\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda, y\u0259ni \u015e\u0259rq t\u0259r\u0259find\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n statusunda bir d\u0259yi\u015fiklik meydana g\u0259l\u0259rs\u0259, m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, burada T\u00fcrkiy\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc dem\u0259lidir\u2026<br>H\u0259min g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda x\u00fcsusi vur\u011fulad\u0131 ki, Nax\u00e7\u0131van\u0131n x\u00fcsusi bir statusunun olmas\u0131, T\u00fcrkiy\u0259nin Nax\u00e7\u0131van \u00fc\u00e7\u00fcn zamin bir d\u00f6vl\u0259t olmas\u0131 70 il bundan \u0259vv\u0259l ba\u011flanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259 (Qars v\u0259 Moskva m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri-red. A.S.) \u00f6z \u0259ksinin tap\u0131b\u2026<br>Bu g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r v\u0259 imzalanm\u0131\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259r muxtar respublikada ictimai-siyasi v\u0259ziyy\u0259tin sabitl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b sosial-iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131. Erm\u0259nistanla h\u0259ms\u0259rh\u0259d rayon v\u0259 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u0259 son qoyuldu, \u0259halid\u0259 \u0259min-amanl\u0131q yarand\u0131, siyasi tarazl\u0131\u011f\u0131n pozulmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldil\u0259n c\u0259hdl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131. Bu d\u00f6vr b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 malik olan Heyd\u0259r \u018fliyevin xalqla i\u015fl\u0259m\u0259yi bacarmaq n\u00fcmun\u0259si say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ali M\u0259clisd\u0259 bu m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u00fczakir\u0259si v\u0259 q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n sonra g\u00f6r\u00fcl\u0259n m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 muxtar respublikan\u0131n m\u00fcdafi\u0259si m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirildi, Nax\u00e7\u0131van-T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc sal\u0131nd\u0131, H\u0259sr\u0259t, \u00dcmid k\u00f6rp\u00fcs\u00fc a\u00e7\u0131ld\u0131, T\u00fcrkiy\u0259 d\u00f6vl\u0259ti Nax\u00e7\u0131vana k\u00f6m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 100 milyon dollar kredit ay\u0131rd\u0131, Nax\u00e7\u0131van\u0131 Bak\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n yegan\u0259 n\u0259qliyyat yolu &#8211; Nax\u00e7\u0131van hava liman\u0131 yenid\u0259n quruldu. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n, \u0130randan Nax\u00e7\u0131vana \u0259rzaq yard\u0131mlar\u0131 g\u0259ldi, Heyd\u0259r \u018fliyev T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 v\u0259 \u0130randa r\u0259smi s\u0259f\u0259rl\u0259rd\u0259 oldu. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q protokollar\u0131 imzaland\u0131. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n, \u0130randan Nax\u00e7\u0131vana elektrik enerjisi verildi. Nax\u00e7\u0131vanda T\u00fcrkiy\u0259nin, \u0130ran\u0131n konsulluqlar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. Amerikadan Nax\u00e7\u0131vana 1 milyon dollar d\u0259y\u0259rind\u0259 humanitar yard\u0131m g\u00f6nd\u0259rildi. Nax\u00e7\u0131vanda tam sabitlik yarand\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar Heyd\u0259r \u018fliyev z\u0259kas\u0131n\u0131n, n\u00fcfuzunun, s\u0259ri\u015ft\u0259sinin n\u0259tic\u0259si idi.<br>O zaman Ali M\u0259clis binas\u0131n\u0131n ikinci m\u0259rt\u0259b\u0259sind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin i\u015f ota\u011f\u0131n\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131 gec\u0259l\u0259r d\u0259 s\u00f6nm\u00fcrd\u00fc. \u015eaxtal\u0131 g\u00fcnl\u0259rd\u0259, elektrik enerjisi k\u0259sil\u0259nd\u0259 is\u0259 bu b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t neft lampas\u0131n\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda soyuqda oturub i\u015fl\u0259yirdi, Nax\u00e7\u0131van\u0131, \u0259halini bu a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn gec\u0259-g\u00fcnd\u00fcz \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Onda, el\u0259 indi d\u0259 adamlar deyirl\u0259r: \u201cNax\u00e7\u0131van\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev xilas edib\u201d.<br>O vaxtdan \u201cXalq\u2013Heyd\u0259r\u201d v\u0259 \u201cHeyd\u0259r\u2013Xalq\u201d birliyi g\u00fcn\u00fcn m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi. 24 oktyabr 1992-ci il tarixind\u0259 AXC Nax\u00e7\u0131van \u015f\u00f6b\u0259sinin silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri v\u0259 Ordubad rayon polisi t\u0259r\u0259find\u0259n Nax\u00e7\u0131vanda t\u00f6r\u0259dil\u0259n ilk d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi c\u0259hdi d\u0259 n\u0259tic\u0259siz oldu. Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin qar\u015f\u0131s\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n izdihaml\u0131 mitinqin i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 h\u0259mr\u0259ylik ifad\u0259 ed\u0259r\u0259k silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259n Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin v\u0259 Teleradio Verili\u015fl\u0259ri Komit\u0259sinin binas\u0131n\u0131 bo\u015faltma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b etdil\u0259r. Xalq il\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev birliyi yen\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdi. Xalq k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevi qorudu, onunla v\u0259hd\u0259td\u0259 oldu\u011funu bildirdi. AXC silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fin\u0259 c\u0259hdinin q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131. \u00c7\u00fcnki siyasi hakimiyy\u0259t n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 xalq t\u0259r\u0259find\u0259n yeni d\u0259st\u0259k, m\u00f6hk\u0259m m\u00fcdafi\u0259 t\u0259minat\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131.<br>O d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r, rayon, k\u0259nd v\u0259 q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259rind\u0259n Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisin\u0259 \u2013 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 on minl\u0259rl\u0259 adam\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 teleqramlar, m\u0259ktublar, m\u00fcraci\u0259tl\u0259r ax\u0131\u015f\u0131b g\u0259lirdi. B\u00fct\u00fcn bunlar d\u00fcnyada tan\u0131nan b\u00f6y\u00fck siyasi xadim Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 xalq m\u0259h\u0259bb\u0259tinin, xalq inam\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rirdi. Xalq Az\u0259rbaycan\u0131n bu b\u00f6y\u00fck o\u011flunun siyasi uzaqg\u00f6r\u0259nliyin\u0259, t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259, qabiliyy\u0259tin\u0259, biliyin\u0259 inan\u0131r v\u0259 onu qiym\u0259tl\u0259ndirirdi. Xalq inam\u0131n\u0131n, \u00fcmidinin itdiyi bir vaxtda Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 g\u00fcv\u0259nc yeri kimi bax\u0131rd\u0131. \u00d6lk\u0259nin d\u00fc\u00e7ar edildiyi bel\u0259 a\u011f\u0131r m\u0259qamda onun kimi r\u0259hb\u0259r\u0259 xalq\u0131n b\u00f6y\u00fck ehtiyac\u0131 oldu\u011funu bildirir, d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli a\u011fsaqqaldan, r\u0259hb\u0259rd\u0259n sonsuz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 xahi\u015f edirdil\u0259r ki, prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 namiz\u0259dliyini ir\u0259li s\u00fcrs\u00fcn.<br>16 oktyabr 1992-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir qrupu Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k ondan yarad\u0131lmaqda olan Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259y\u0259 raz\u0131l\u0131q verm\u0259sini xahi\u015f etdil\u0259r. 24 oktyabrda m\u0259tbuatda Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n m\u00fcraci\u0259tin\u0259 cavab olan \u201cYeni, M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan u\u011frunda\u201d s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259ktubu d\u0259rc olundu. 5 noyabr tarixd\u0259 respublika ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n YAP t\u0259\u015fkilat komit\u0259sinin y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131 ke\u00e7irildi. Heyd\u0259r \u018fliyev yekdillikl\u0259 t\u0259\u015fkilat komit\u0259sinin s\u0259dri se\u00e7ildi. 21 noyabr 1992-ci ild\u0259 is\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 YAP-\u0131n t\u0259sis konfrans\u0131 ke\u00e7irildi v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev a\u00e7\u0131q s\u0259sverm\u0259 yolu il\u0259 partiyan\u0131n s\u0259dri se\u00e7ildi.<br>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin yaranmas\u0131 v\u0259 qurulmas\u0131 ilk ill\u0259rd\u0259n a\u011fr\u0131l\u0131 v\u0259 \u0259zabl\u0131 yollardan ke\u00e7m\u0259li oldu. Uzun ill\u0259r xalq\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259sr\u0259tind\u0259 oldu\u011fu m\u00fcst\u0259qilliyi itirm\u0259k nigaran\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ba\u015f qald\u0131rd\u0131. 1993-c\u00fc ilin iyun ay\u0131nda \u00f6lk\u0259d\u0259 yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 xalq par\u00e7alanma v\u0259 m\u0259hv olma t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdi. G\u0259nc\u0259d\u0259 Sur\u0259t H\u00fcseynov qo\u015fun qald\u0131raraq d\u00f6vl\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xd\u0131. Bir ne\u00e7\u0259 a\u011fsaqqal S.H\u00fcseynovla dan\u0131\u015f\u0131q aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn G\u0259nc\u0259y\u0259 getdi. Bel\u0259 bir t\u0259klif olundu ki, Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisi bu hadis\u0259y\u0259 \u00f6z m\u00fcnasib\u0259tini bildirsin.<br>Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 7 iyun 1993-c\u00fc ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisi v\u0259 Nazirl\u0259r Kabineti R\u0259yas\u0259t hey\u0259tl\u0259rinin birg\u0259 iclas\u0131 oldu. Ali M\u0259clisin s\u0259dri Heyd\u0259r \u018fliyev iclasda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k bildirdi ki, G\u0259nc\u0259d\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r\u0259 Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisi m\u00fcnasib\u0259t bildirm\u0259li v\u0259 b\u0259yanat q\u0259bul olunmal\u0131d\u0131r. Bizim b\u0259yanat\u0131m\u0131z xalq birliyin\u0259, s\u00fclh\u0259 v\u0259 bar\u0131\u015f\u0131\u011fa y\u00f6n\u0259lm\u0259lidir. Bu cinay\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmal\u0131d\u0131r. Biz bu b\u0259yanatda hadis\u0259l\u0259r\u0259 siyasi qiym\u0259t verm\u0259liyik. Xalq faci\u0259 &#8211; v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131ndad\u0131r. Buna he\u00e7 c\u00fcr yol verm\u0259k olmaz.<br>\u0130yunun 13-14-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti s\u0259drinin m\u00fcavini, Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin s\u0259dri Heyd\u0259r \u018fliyev G\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 oldu. O zaman Heyd\u0259r \u018fliyev hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 il\u0259 yaranan v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqla, Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00f6l\u00fcnm\u0259k, yox olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n bir daha qorudu.<br>Xalq\u0131n irad\u0259si h\u0259r \u015fey\u0259 \u00fcst\u00fcn g\u0259ldi v\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan \u00f6z nicat yolunu se\u00e7di v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli siyas\u0259t\u00e7i Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131na r\u0259vac verdi. Xalq\u0131 bu b\u0259ladan, v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n yegan\u0259 qurtulu\u015f yolunu m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin oldu\u011funu zaman \u00f6z\u00fc g\u00f6st\u0259rdi. Heyd\u0259r \u018fliyevin Nax\u00e7\u0131vandan Bak\u0131ya qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 \u015f\u0259r\u0259fli xilaskarl\u0131q missiyas\u0131na &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131 Az\u0259rbaycana qaytarmaq m\u0259ram\u0131na xidm\u0259t etdi.<br>\u0130yunun 13-d\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisinin f\u00f6vq\u0259lad\u0259 sessiyas\u0131 iyunun 15-d\u0259 \u00f6z i\u015fini davam etdirdi. G\u00fcnd\u0259likd\u0259 bir m\u0259s\u0259l\u0259 dururdu: respublika Ali Soveti s\u0259drinin se\u00e7ilm\u0259si. B\u0259zi t\u0259klifl\u0259rin olmas\u0131na baxmayaraq, deputatlar bir s\u0259sl\u0259 Ali Sovet s\u0259drinin se\u00e7ilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sini g\u00fcnd\u0259liy\u0259 daxil etm\u0259yi q\u0259rara ald\u0131lar. Gizli s\u0259sverm\u0259 yolu il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti s\u0259drinin m\u00fcavini, Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin s\u0259dri Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyev Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin s\u0259dri se\u00e7ildi. 15 iyun g\u00fcn\u00fc xalq\u0131 m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259rd\u0259n qurtaran Heyd\u0259r \u018fliyevin Bak\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc milli m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259, m\u0259fkur\u0259miz\u0259, varl\u0131\u011f\u0131m\u0131za, tarixi q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131m\u0131za qay\u0131d\u0131\u015f g\u00fcn\u00fc oldu. 1993-c\u00fc ilin 15 iyunu tariximiz\u0259 Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc kimi daxil oldu.<br>Az\u0259r Nem\u0259tli,<br>Az\u0259rbaycan Avtomobil Yollar\u0131 D\u00f6vl\u0259t Agentliyi \u201cAz\u0259ryolelmit\u0259dqiqatlayih\u0259\u201d \u0130nstitutunun direktoru, YAP N\u0259simi rayon \u0259razi partiya t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n s\u0259dr m\u00fcavini<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 misilsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f, ideyalar\u0131, z\u0259kas\u0131, biliyi, idar\u0259\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259si il\u0259 bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259, sabah\u0131m\u0131za b\u0259l\u0259d\u00e7ilik ed\u0259n \u00fcmummilli<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2625,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_coblocks_attr":"","_coblocks_dimensions":"","_coblocks_responsive_height":"","_coblocks_accordion_ie_support":"","footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>M\u0130LL\u0130 QURTULU\u015e B\u0130Z\u0130M M\u0130LL\u0130 D\u018fY\u018fR\u0130M\u0130ZD\u0130R! - Cari.az<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/cari.az\/?p=2671\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"az_AZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"M\u0130LL\u0130 QURTULU\u015e B\u0130Z\u0130M M\u0130LL\u0130 D\u018fY\u018fR\u0130M\u0130ZD\u0130R! - Cari.az\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 misilsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f, ideyalar\u0131, z\u0259kas\u0131, biliyi, idar\u0259\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259si il\u0259 bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259, sabah\u0131m\u0131za b\u0259l\u0259d\u00e7ilik ed\u0259n \u00fcmummilli\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/cari.az\/?p=2671\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Cari.az\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-06-14T15:19:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-06-14T15:19:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/cari.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/nesimi-11-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"853\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Cari.az\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Cari.az\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/cari.az\/?p=2671\",\"url\":\"https:\/\/cari.az\/?p=2671\",\"name\":\"M\u0130LL\u0130 QURTULU\u015e B\u0130Z\u0130M M\u0130LL\u0130 D\u018fY\u018fR\u0130M\u0130ZD\u0130R! - Cari.az\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/cari.az\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/cari.az\/?p=2671#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/cari.az\/?p=2671#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/cari.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/nesimi-11-1.jpg\",\"datePublished\":\"2023-06-14T15:19:11+00:00\",\"dateModified\":\"2023-06-14T15:19:13+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/cari.az\/#\/schema\/person\/e62b6d8f24db7344f8b69bb0282c707f\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/cari.az\/?p=2671#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"az\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/cari.az\/?p=2671\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/cari.az\/?p=2671#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/cari.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/nesimi-11-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/cari.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/nesimi-11-1.jpg\",\"width\":1280,\"height\":853},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/cari.az\/?p=2671#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/cari.az\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0130LL\u0130 QURTULU\u015e B\u0130Z\u0130M M\u0130LL\u0130 D\u018fY\u018fR\u0130M\u0130ZD\u0130R!\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/cari.az\/#website\",\"url\":\"https:\/\/cari.az\/\",\"name\":\"Cari.az\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/cari.az\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"az\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/cari.az\/#\/schema\/person\/e62b6d8f24db7344f8b69bb0282c707f\",\"name\":\"Cari.az\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"az\",\"@id\":\"https:\/\/cari.az\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/492c8073cb40378886b9f79931f7d2ff?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/492c8073cb40378886b9f79931f7d2ff?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Cari.az\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/cari.az\"],\"url\":\"https:\/\/cari.az\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"M\u0130LL\u0130 QURTULU\u015e B\u0130Z\u0130M M\u0130LL\u0130 D\u018fY\u018fR\u0130M\u0130ZD\u0130R! - Cari.az","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/cari.az\/?p=2671","og_locale":"az_AZ","og_type":"article","og_title":"M\u0130LL\u0130 QURTULU\u015e B\u0130Z\u0130M M\u0130LL\u0130 D\u018fY\u018fR\u0130M\u0130ZD\u0130R! - Cari.az","og_description":"Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 misilsiz xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015f, ideyalar\u0131, z\u0259kas\u0131, biliyi, idar\u0259\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259si il\u0259 bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259, sabah\u0131m\u0131za b\u0259l\u0259d\u00e7ilik ed\u0259n \u00fcmummilli","og_url":"https:\/\/cari.az\/?p=2671","og_site_name":"Cari.az","article_published_time":"2023-06-14T15:19:11+00:00","article_modified_time":"2023-06-14T15:19:13+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":853,"url":"http:\/\/cari.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/nesimi-11-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Cari.az","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Cari.az","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/cari.az\/?p=2671","url":"https:\/\/cari.az\/?p=2671","name":"M\u0130LL\u0130 QURTULU\u015e B\u0130Z\u0130M M\u0130LL\u0130 D\u018fY\u018fR\u0130M\u0130ZD\u0130R! - Cari.az","isPartOf":{"@id":"https:\/\/cari.az\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/cari.az\/?p=2671#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/cari.az\/?p=2671#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/cari.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/nesimi-11-1.jpg","datePublished":"2023-06-14T15:19:11+00:00","dateModified":"2023-06-14T15:19:13+00:00","author":{"@id":"https:\/\/cari.az\/#\/schema\/person\/e62b6d8f24db7344f8b69bb0282c707f"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/cari.az\/?p=2671#breadcrumb"},"inLanguage":"az","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/cari.az\/?p=2671"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/cari.az\/?p=2671#primaryimage","url":"https:\/\/cari.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/nesimi-11-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/cari.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/nesimi-11-1.jpg","width":1280,"height":853},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/cari.az\/?p=2671#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/cari.az\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0130LL\u0130 QURTULU\u015e B\u0130Z\u0130M M\u0130LL\u0130 D\u018fY\u018fR\u0130M\u0130ZD\u0130R!"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/cari.az\/#website","url":"https:\/\/cari.az\/","name":"Cari.az","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/cari.az\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"az"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/cari.az\/#\/schema\/person\/e62b6d8f24db7344f8b69bb0282c707f","name":"Cari.az","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"az","@id":"https:\/\/cari.az\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/492c8073cb40378886b9f79931f7d2ff?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/492c8073cb40378886b9f79931f7d2ff?s=96&d=mm&r=g","caption":"Cari.az"},"sameAs":["http:\/\/cari.az"],"url":"https:\/\/cari.az\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2671"}],"collection":[{"href":"https:\/\/cari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cari.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2671"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2671\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2672,"href":"https:\/\/cari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2671\/revisions\/2672"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cari.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2625"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cari.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cari.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2671"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cari.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}